Russische namen in de literatuur

Een wegwijzer voor de Belg-Nederlander in de Russische literatuur

De Russen in een boek

Mettertijd heb ik de Russische literatuur weten te appreciëren. De auteur die me over de streep getrokken heeft, is Gaito Gazdanov met ‘Het fantoom van Alexander Wolf’. Ook Fjodor Dostojevski ‘De idioot’ heeft me bekoord. En natuurlijk John Boyne. Maar de meeste Russische namen komen voor in ‘Dode zielen’ van Gogol.

De Russische literatuur is in taal overvloedig en heel gedetailleerd op een aangename manier. En qua onderwerpen en thema’s: het ligt me wel. De Russische auteurs lijken diepgaander te gaan, terwijl de Westerse schrijvers eerder op het oppervlakkige blijven. Er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen.

Russische namen lezen

Wat het moeilijk maakt in de Russische literatuur zijn de namen. Moeilijk om uit te spreken is één ding. Maar hoe zijn die moeilijke namen opgebouwd?

Een Russische naam bestaat uit drie delen:

• Voornaam
• Patroniem (naam van de vader)
• Achternaam (familienaam )

De voornaam  is duidelijk.

Het patroniem echter – de naam van de vader -wordt vervoegd en de uitgang bepaalt of het een zoon of dochter is.

-Ovich   – evich = zoon

-ovna    -evna  = dochter

Een voorbeeld:

Ivan (voornaam) Jeltsin (familienaam) krijgt twee kinderen (we laten het patroniem van Ivan gemakkelijkheidshalve weg)

Zoon noemt Jegor – vader noemt Ivan = Jegor (voornaam blijft) Ivanovich (dus: Jegor is de zoon van Ivan)

Dochter noemt Irina-vader noemt Ivan = Irina (voornaam blijft) Ivanovna (dus: Irina is de dochter van Ivan)

De achternaam:

De achternaam wordt ook aangepast naargelang het geslacht. Het mannelijke laten we even voor wat het is. Maar de mannelijke achternaam wordt vervrouwelijkt door de uitgang ‘a’.

Bovenstaand voorbeeld gebruiken we terug en we voegen de achternamen toe:

Jegor Ivanovich Jeltsin

Irina Ivanovna Jeltsina

Dus het kan dat twee kinderen uit hetzelfde gezin op het eerste zicht andere patroniemen en achternamen hebben.

Volgorde

In normale omgang is het altijd Voornaam, patroniem en achternaam.

In alfabetische volgorde en formeel is het Achternaam, voornaam en patroniem.

Onder familie, goede vrienden enzovoort, bestaan er tal van verkleinwoordjes op de voornaam.

Tabelvorm

Bezig in een Russisch vertaald boek? Dan kan je deze tabelvorm uitprinten als wegwijzer.

Voornaam	Patroniem	Achternaam
zoon	vaders voornaam + -ovich -evich	ongewijzigd
dochter	vaders voornaam +- ovna -evich	+ ‘a’ achter achternaam (ook gehuwde vrouwen die achternaam van hun man aannemen is het +’a’
Normale volgorde – beleefd	Voornaam + patroniem + achternaam
Formeel + alfabetische volgorde	Achternaam + voornaam + patroniem